ARAP PAGANİZMİ: Tanrılar, Mitler ve Arkeolojik İzler

Antik Arabistan’ın çoğu zaman gölgede bırakılmış dini dünyasına yapılmış kapsamlı bir yolculuk…

ARAP PAGANİZMİ, İslam öncesi Arapların tanrılarını, kutsallarını, ritüellerini ve mitolojik evrenlerini, arkeolojik bulgular, antik yazıtlar, tarihsel veriler ve dilbilimsel analizler ışığında ele alıyor.

Bu çalışma yalnızca tanrı ve kült isimlerini sıralayan bir katalog değildir. Arapların inanç sistemlerinin toplumsal yapıyla, tabularla, kutsal mekânlarla, göksel sembollerle, komşu uygarlıklarla ve ritüellerle nasıl iç içe geçtiğini gösteren kapsamlı bir incelemedir. Sümer, Babil, Kenan, Yahudi ve Yunan dünyalarıyla olan etkileşimler, Nebatilerin kültürü ve yazıtları, astro-teolojik unsurlar; cinler, rüyaya yatmak, kurban ritüelleri, kutsal taş kültleri, hilal-boğa sembolizmi ve tanrıça geleneğinin baskınlığı gibi konular bu geniş çerçevenin parçalarıdır.

İslamî kaynaklara yalnızca yardımcı, tamamlayıcı oldukları durumlarda veya İslami geleneğin görüşünü yansıtma amacıyla başvurduğum eser; arkeolojik ve epigrafik veriyi merkeze alarak, Arap paganizmini ideolojik rivayet çerçevesinden sıyırıp olması gereken konuma taşımayı amaçlar. Böylece hem popüler anlatılarda hem de dini literatürde çoğu zaman tek yönlü aktarılan konuları daha geniş bir perspektifle ele alır.

Arap paganizminin sona erdiği düşünülse de pek çok inanç ve ritüelin izleri bugüne dek ulaşmıştır. Kimi öğeleri hac, tavaf, vakfe gibi ibadetlerde; kimi motifleri isimlerde, tabularda ve kolektif hafızada; kimilerini ise cin ve melek gibi unsurlarda görmek mümkündür.

Bu kitap bilginin peşinden gitmeyi sevenler için unutulmuş bir dünyaya açılan kapı niteliğindedir. Daha önce adını bile duymadığınız birçok tanrıyı, hiç duymadığınız birçok mitolojik anlatı veya etimolojik bilgileri okuyabileceksiniz. Antik Arabistan’da kimlere tapılıyordu? Tanrılar nasıl doğuyordu? Neden hilal kutsaldı? Siyah taş nereden gelmişti? Cinler neydi? Rüya-kehanet ilişkisi nasıl işliyordu? Tanrıça neden çok güçlüydü? Bütün bunlar bugüne nasıl aktarıldı?

Bu soruların cevapları ve çok daha fazlası burada.