Sayfadaki görseller
PDF
ePub

10. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua 10, Przydł królestwo twoie. Bądź twa wola,
sicut in coelo, et in terra.

iako w niebie tak y na ziemi.

11. Panem nostram supersubstantialem da no- 11. Chleba naszego powszedniego day nam dzi-

bis hodie.

sia.

12. Et dimitte nobis debita nostra, sicut et 12. Y odpuśc nam nasze winy, iako y my od-

nos dimittimus debitoribus nostris.

pusczamy naszym winowaycom.

13. Et ne nos inducas in tentationem, sed li- 13. Y nie wwódz nas w pokuszenie. Ale nas

bera nos a malo. Amen.

zbaw ode złego. Amen.

14. Si enim dimiseritis hominibus peccata eorum: 14. Bo jeśli odpuścicie ludziom grzechy ich:

dimittet et vobis Pater vester coelestis delicta vestra. odpuści też wam ociec wasz niebieski grzechy
(Eccl. 8. Infr. 18. 35. Marc. 11. 5).

wasze.

15. Si autem non dimiseritis hominibus: nec 15. Lecz iesli nie odpuścicie ludziom: ani Ociec

Pater vester dimittet vobis peccata vestra. wasz nie odpuści wam grzechów waszych.

16. Cum autem jejunatis, nolite fieri, sicut hy- 16. A gdy pościcie, nie bądźcie iako obłudni-

pocritae, tristes: exterminant enim facies suas, ut cy smętnymi: abowiem twarzy swoie nisczą, aby
appareant hominibus jejunantes. Amen dico vo- się ludziom zdali posczącymi. Zaprawdę powia-
bis quia receperunt mercedem suam.

wam, iż wzięli zapłatę swoię.

17. Tu autem cum jejunas, unge caput tuum, 17. Ale ty kiedy pościsz, namaz głowę twoię,

et faciem tuam lava,

y umyy oblicze swoie.

18. ne videaris hominibus jejunans, sed Patri' 18. aby się nie okazał ludziom iż pościsz, ale

tuo, qui est in abscondito: et Pater tuus, qui vi- oycu twemu, który jest w skrytości: a ociec twóy,
det in abscondito, reddet tibi.

który widzi w skrytości, odda tobie.

19. Nolite thesaurizare vobis thesauros in ter- 19. Nie skarbcie sobie skarbów na ziemi: gdzie

ra: ubi aerugo: et tinea demolitur: et ubi fures rdza y mól psuie, y gdzie złodzieie wykopywaią
effodiunt, et furantur.

y kradną.

20. Thesaurizate autem vobis thesauros in coe-' 20. Ale skarbcie sobie skarby w niebie: gdzie

lo: ubi neque aerugo, neque tinea demolitur, et ani rdza, ani mól nie psuie, y gdzie złodzieie
ubi fares non effodiunt, nec furantur, (Luc. 12, nie wykopuią, ani kradną.

33. 1. Tim. 6. 19).

21. Ubi enim est thesaurus tuus, ibi est et 21. Abowiem gdzie iest skarb twóy, tam iest

cor tuum.

y serce twoie.

22. Lucerna corporis tui est oculus tuus. si 22. Swiecą ciała twego, iest oko twoie. Jesli-
oculus tuus fuerit simplex: totum corpus tuum by oko twoie było sczere, wszytko ciało twoie
lucidum erit.

światłe będzie.
niejszym się sposobem objawia: ztąd one słowa Psal. 16. Smetnymi. Okazującymi smutek na twarzy.
18, : Niebiosa rozpowiadają chwalę Bożą. - Swiçć się.

Święć się. Niszczą. Po grecku: układają, psują, zaciemniają, zmie-

Niech będzie święcie czczone i szanowane. Imię two- niają postać albo wyraz naturalny twarzy, przybierając

je

. W Pismie ś. imię Boże kładzie się zamiast samego

bladość i surowość, Wzięli zaplate swoje. To jest,

Boga.

której szukają, próżną chwałę u ludzi. Patrz Wujka.

10. Przyjdź królestwo twoje. Chociaż Bóg wszędzie 17. Namaz głowę twoje. Nie rozkazuje, iżbyśmy w rze-
paguje, jedoak w pewnym względzie nie wszędzie pa- czy samej namaszczali głowę, lecz abyśmy unikali chel-
puje spokojnie, ani bez nieprzyjaciela, gdyż wielu się pliwości w poście, i żebyśmy raczej okazywali wesołość
sprzeciwia jego woli i panowaniu. Prosimy więc, żeby i swobodę (jako ci którzy według ówczesnego zwyczaju
Bóg absolutnie i bez przeciwnika panował. Tak bowiem podczas uczt namaszczali głowę). Był zwyczaj u wschod-
mówimy: Przyjdź królestwo twoje: jak gdyby synowie nich narodów, iż w chwilach wesela namaszczali gło-
işczyli spokojnego panowania i zwycięztwa nad nie-

wę, a

w chwilach smutku od tego się wstrzymywali.
przyjacielem swojemu ojcu. - Bądź twa wola. Niech

Bądź twa wola. Niech Rozkazuje Chrystus, iżbyśmy się zachowywali jak za-

tobie wszyscy z taką ochotą i dokładnością będą po- wsze, i tak się okazywali, jak gdybyśmy nie pościli.

słusznymi na ziemi, jak ci są posłuszni Aniołowie 20. W niebie. Patrz Wujka,

w niebie.

21. Albowiem gdzie jest skarb twój. Za skarbem

11. Chleba naszego powszedniego. Patrz Wujka, idzie serce; jeśli więc ukrywasz skarb w ziemi, i serce

12. Odpuść nam nasze winy. Patrz Wujka. Jako zarazem przywalasz ziemią. A to jest rzeczą najhanie-

i

my odpuszczamy. Niech uważa, co mówi ten kto nie bniejszą, żeby człowiek zrodzony do nieba, zagrzebywał

odpuszcza. Piotr“ Chryzolog serm. 71: Człowiecze, po- swoje serce w ziemi i błocie. W niebie

więc należy
wiada, ty sam sobie stałeś się miarą miłosierdzia. Ile skarb umieścić: tym bowiem sposobem i serce twoje tam
szukasz miłosierdzia, tyle sam czyń, i t. d.

się podniesie.
13. I nie wwódź nas w pokuszenie. Opuszczając nas, 22. Swiecą ciała twego, jest oko twoje. Oko cielesne

lub dozwalając żebyśmy byli pokonani; jakby rzekł spełnia obowiązek pochodni, albowiem jako pochodnia

Daj łaskę zwyciężenia pokus. “ Albo jakby rzekł: Nie daje światło tym, którzy chcą co czynić, tak oko u-

pozwalaj żebyśmy byli kuszeni, iżbyśmy snadź nie upa- dziela niejako światła wszystkim członkom ciała, aby

dli

. Patrz Wujka.

Zbaw ode złego. Od djabła i jego każdy z nich mógł należycie spełniać właściwe obowiąz-

zasadzek. Možna także rozumieć ogólnie złe wszelkie. ki. Ztąd Łacinnicy nazywają oczy światłami, a Grecy
& zwłaszcza to, które przeszkadza zbawieniu duszy. pochodniami. Jesliby oko twoje było szczere. Jeśli
Amen. To jest, niech tak będzie.

oko twoje będzie czyste, i nie zamglone ani skażone
14. Bo jeśli odpuścicie. Pokazuje przyczynę, dla czego żadnemi złemi humorami, to i całe ciało twoje będzie
powiedział: Odpuść nam nasze winy i t. d.

światłe, gdyż wszystkie członki ciała tak się oświecą.

-

23. Si autem oculus tuus fuerit nequam, totum 23. Ale iesliby oko twoie złe było, wszytko ciacorpus tuum tenebrosum erit. Si ergo Jumen, ło twoie ciemne będzie. Jeśliż tedy światło, które quod in te est, tenebrae sunt: ipsae tenebrae iest w tobie, ciemnością iest: iakoż wielka będzie quantae erunt?

sama ciemnośc? 24. Nemo potest duobus dominis servire: aut 24. Zaden nie może dwiema panóm służyć: bo enim unum odio habebit, et alterum diliget: aut abo iednego będzie nienawidział, a drugiego będzie unum sustinebit, et alterum contemnet. Non po- miłował: abo przy iednym stać będzie, a drugim testis Deo servire, et mammonae. (Luc. 16, 13). wzgardzi. Nie możecie Bogu służyć y mammonie.

25. Ideo dico vobis, ne solliciti sitis animae 25. Dla tego wam powiadam, nie trosczcie się vestrae, quid manducetis, neque corpori vestro, o duszę waszę cobyście iedli, ani o ciało wasze, quid induamini. Nonne anima plus est quam esca:et czymbyście się odziewali. Azaz dusza nie iest wacorpus plus quam vestimentum? (Psal. 54, 23. żnieysza niż pokarm? y ciało niżli odzienie? Luc. 12, 22. Phil. 4, 6. 1. Tim. 6. 7. 1. Petr. 5. 7).

26. Respicite volatilia coeli, quoniam non se- 26. Weyżrzycie na ptaki niebieskie, iż uie sierunt, neque metunt, neque congregant in horrea: ią, ani żną, ani zbieraią do gumien: a ociec wasz et Pater vester coelestis pascit illa. Nonne vos niebieski żywi ie. Azażcie wy niedaleko ważnieymagis pluris estis illis?

szy niż oni? 27. Quis autem vestrum cogitans potest adji- 27. Y kto z was obmyślając może przydać do cere ad staturam suam cubitum unum?

wzrostu swego łokieć ieden?

28. Et de vestimento quid solliciti estis? Con- 28. A o odzienie przecz się trosczecie? Przysiderate lilia agri, quomodo crescunt: non labo- patrzcie się liliom poloym iako rostą: nie pracurant, neque nent.

ią, ani przędą. 29. Dico autem vobis, quoniam nec Salomon 29. A powiadam wam, iż ani Salomon we in omni gloria sua coopertus est sicut unum ex wszytkiey chwale swey nie był odziany iako ieistis.

dna z tych. 30. Si autem foenum agri, quod hodie est, et 30. A iesliż trawę polną, która dziś iest, à iu

iż każdy z nich będzie mógł należycie spełniać swoje zwykły mieć przemysłu w wyszukiwaniu pokarmu, i funkcye.

które im wyżej się unoszą w powietrzu, tem dalej się 23. Ale jeśliby oko twoje zle było. W greckim jest, znajdują od pokarmu. Niebieskie. Dla odróżnienia od novrgo, skażone. Ilovnoo: mówi się właściwie o złem ptaków domowych, które się żywią opatrznością ludzi. moralnem, lecz dla tego Ewangelista w tej pierwszej cze- Ojciec wasz. Nie mówi ojciec ich, lecz ojciec wasz: jakści podobieństwa użył mówienia, które więcej przypada by rzekł: Jeśli Bóg najopatrzniej żywi te najlicbsze oku duchownemu niż cielesnemu, iżbyśmy zrozumieli, że twory; jakże bardziej będzie żywił was, którzy i ludźmi od oka cielesnego przechodzić należy do oka duszy. i jego dziećmi jesteście! Wszystko cialo twoje ciemne będzie. Skaza oka czyni 27. Obmyślając. Jakby się nie wysilał, i nie wytę. szkodę całemu ciału, gdyż wszystkie członki będą nie- żał swej myśli. Może przydać do wzrostu swego lojako w ciemnościach i nie będą mogły wykonywać swo- kieć jeden. U $. Luk. 12, 25. tak czytamy: A któż ich powinności bez utruduienia, a przeto byłyby jakby z was myśląc może jeden lokieć przydać do wzrostu w ciemnościach. Takoż zastosowanie podobieństwa mo- swego? Jeśliż tedy ani tego co najmniejsze jest możecie, żemy uczynić w ten sposób: przez oko możemy rozu- czemuż się o inne frasujecie? Sądzimy, że zdanie jest: mieć umysł nasz, który jeśli jest czysty i prosty, i jeśli ciału waszemu, nad którem więcej niż nad czemkolnic innego nie mający na celu, jedno Boga, to i wszyst- wiek innem macie władzę, nic przydać nie możecie, pokie uczynki nasze, które według niego sprawujemy, bę. cóż się więc troszczycie i frasujecie około tego, co nie dą jasne i światłe, to jest, dobre i chwalebne; jeśli zaś zależy od waszej woli

, lecz od Boskiej Opatrzności, i będzie zabrudzony pożądaniem rzeczy nikczemnych, ja- nie pokladacie raczej w Bogu nadziei waszej, do któkiemi są skarby bogactw, to będą zamglone i ciemne, rego należy tak rzeczy urządzić, iżby wam na niczem chociażby się zkądinąd i jasnemi wydawały, jak naprzy- nie zbywało? Albo sens jest: nie ulega wątpliwości, iż kład rzeczy wyżej wspomniane: post, modlitwa, jalmii- dalekowięcej znaczy dusza i ciało niż wzrost, albożna i t. d.-Jeśliż tedy światło, które jest w tobie. Je- wiem mało na tem zależy, jakiego kto jest wzrostu. Jeśli sama intencya, która jest światłem niejako, będzie śli więc to co jest mniejszem, bez naszego współdziaciemną, bo złą; same ciemności, to jest, czynności in. łania Bóg czyni, jakże bardziej bez naszych frasobliwych ne, które nie mają światła z siebie, jeśli go nie po- zabiegów zachowywać będzie one ważniejsze rzeczy, i życzą od dobrej intencyi, jakże wielką mgłą złośliwo- udzieli wszystko, cokolwiek służy do ich zachowania. ści będą okryte! i jeśli sam sąd umysłu jest skażony. 28. Liliom polnym. Dodaje polnym, żeby odrożnić od za jakże ślepemi uczuciami iść musimy!

ogrodowych, które się sadzą i pielęgnują od ludzi. Nie 24. Dwiema panom: Patrz Wujka. Mammonie Bo- pracują. Jak ludzie. Ani przedı. Jak niewiasty. gactwom; jest to wyraz syryjski, jak świadczy Ś. Hie- 29. Ani Salomon. Przedstawia przykład Salomona, ronim.

sławnego przede wszystkiem z bogactw; potęgi i mą25. Nie troszczcie się. Patrz Wujka. O duszę. To jest drości; i powiada, iž ani Salomon nawet, gdy był u o życie, które daje dusza. Azaż dusza nie jest wa- szczytu swojej chwały, nie mógł się tak wytwornie o. żniejsza niż pokarm? Jakby rzekł: Któż wam, jeśli dziewać, jak się odziewają lilie w najbielsze i najwonnie Bog dał duszę i ciało? jesli więc dał to, co jest niejsze kwiaty. większem, da też i to co jest mniejszem, to jest pokarmo 30. Bedzie w piec wrzucona. Dla ocieplenia mieszktóry jest niezbędnym do zachowania życia.

kania. Malej wiary. Mało ufający Bogu i jego o26. Na ptaki. Które mniej niż ziemne zwierzęta patrzności.

cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit: quan- | tro będzie w piec wrzucona, Bóg tak przyodzieto magis vos modicae fidei?

wa: iakoż daleko więcey was małey wiary? 31. Nolite ergo solliciti esse, dicentes: Quid 31. Nie trosczcież się tedy, mówiąc: Cóż bęmanducabimus, aut quid bibemus, aut quo ope- dziem iesc, abo co będziem pic. abo czym się riemur?

będziem przyodziewac? 32. haec enim omnia gentes inquirunt. Scit 32. Bo tego wszytkiego poganie piloie szukają. enim Pater vester, quia his ompibus indigetis. Abowiem ociec wasz niebieski wie, że tego wszy.

tkiego potrzebuiecie. 33. Quaerite ergo primum regnum Dei, et ju- 33. Szukaycież tedy naprzód królestwa Bożestitiam ejus: et haec omnia adjicientur vobis. go, y sprawiedliwości iego: a to wszytko będzie

wam przydano. 34. Nolite ergo solliciti esse in crastinum. Cra- 34. Nie trosczcież się tedy o jutrze: abowiem stinus enim dies sollicitus erit sibi ipsi: sufficit iutrzeyszy dzień sam o się troskać się będzie: diei malitia sua.

dosycci ma dzień na swey nędzy.

Wykład X. J. Wujka.-Roz. 6. w. 1. Sprawiedliwości waszej. Ztąd znać, iż dobre uczynki są sprawiedliwo. ścią: a iż człowiek czyniący dobrze, czyni sprawiedliwość, I z tego dobrzeczynienia, a nie tylko z wierzenia, usprawiedliwion bywa. A tak sprawiedliwość chrześcijańskiego człowieka Zbawiciel nasz pokłada najwięcej w tych trzech cnotach: w jałmużnie, w poście, a w modlitwie: tak iż jałmużny czynić, pościć, modlić się, jest sprawiedliwość czynić: i uczyoki miłosierne, są uczynki sprawiedliwości. I Jan. 3, 7. Jak. 2, 24. August. in Psal. 42.

4. Odda tobie. To oddanie albo zapłata w niebie za dobre uczynki, (którą Pan i Zbawiciel nasz często przypomins) pokazuje, iż uczynki dobre wiernych mają swą zasługę, albo iż zasługują żywot wieczny: a iz mogą być czynione dla zapłaty wiecznej. Patrz wyż. 5, 12. Psal. 118, 112.

5. Jako obłudnicy. Obłudności a próżnej chwały Pan zakazuje, w tych trojakich uczynkach sprawiedliwości: a nie jawnego ich czynienia przed ludźmi, ku czci a chwale Bożej, ku bliźnich zbudowaniu, i na zbawienie nasze. Ponieważ dam wyżej rozkazał, aby się tak świeciła światłość pasza przed ludźmi: żeby opi widząc uczynki nasze dobre, chwalili ziąd P. Boga. Mat. 5, 16. Przetoż w sprawowaniu wszelakich uczynków dobrych, mamy chować regulę onę Grzegorza ś. aby uczynek był na jawie: ale intencya albo serce dobre z którego je czynisz, aby zostało w skrytości. Hom. ll, in Evan. c. 10.

7. Nie mówcie wiele. Nie zakazujeć Pan długiej modlitwy: gdyż i sam da przykład nam, całe nocy na modlitwie trawił, i rozkazał się nam zawsze modlić, a nigdy nieustawać: jako i Paweł ś., i ten był zawsze zwyczaj Kościoła Bożego, który od początku miał pewne godziny modlitw, które zowią horas canonicas. Nie wielomodistwa tedy, ale wielomówstwa albo próżnomówstwa Pan zakazuje, to jest, abyśmy niepotrzebnych rzeczy, próżnemi, zbytniemi a wydwornemi słowy się nie domagali. Jako poganie czynili, którzy mniemali, że bogowie potrzeb ich nie wiedzieli

, ani ich wysłuchać nie mieli, ażby długą oracyą wystroili, a wydwornemi słowy wyliczyli to wszystko, czego im potrzeba. August. epist. 12), cap. 8, 9 i 10. Przeioż i kollekty kościelne są bardzo krótkie, ale wielce skuteczne i potężne. Luk. 6, 12; 18, 1. I. Thess. 5, 17.

11. Chleba naszego powszedniego. Słowo greckie étiolov, stary tłumacz przed Hieronimem wyłożył był, quotidianui, to jest powszednim: lecz Hieronim ś. przełożył je tu supersubstantialem: to jest nad istnym albo nadistotogm: acz u Łukasza toż słowo przełożył powszedni: bo słowo greckie tę oboję rzecz znaczy. Łuk. 11, 3. Niektórzy je też jutrzejszym, a drudzy postpraesentem, po teraźniejszym wykładają. A tak prosimy tu nie tylko chleba powszedniego, to jest, tego wszystkiego, co vam ku zachowaniu ciała jest potrzebno: ale też chleba nadistotnego, to jest wszelkiego pokarmu duchownego, a zwłaszcza chleba najświętszego Sakramentu, w którym jest prawdziwie Par Chrystus, on chleb żywy który zstąpił z nieba. Który przeto nazwan jest chlebem Nadistotnym, iż przewyż$28 wszytkie istności, i wszystko stworzenie. Jan, 6, 48.

12. Nasze winy. Te winy, sąć grzechy nie tylko śmiertelne, ale też powszednie, jako często uczy Augustyn ś. przetoż nie masz żadnego człeká na świecie, by był naysprawiedliwszy, któryby nie był winien używać tej modlitwy: ponieważ żaden nie jest bez grzechów, przynajmniej powszednich.

13. Nie wwódź nas w pokuszenie. To jest, niedopuszczaj nas wwodzić: jako i Cypryan s. i Augustyn czytają: Cypr. de Ora. Dom. Aug. de bono persev. c. 6. I jako rozumie i wykłada š. Kościoł powszechny. Albowiem Bóg Dikago nie kusi, mówi Jakób $. Jac. 1, 13. A tak strzeż się błędu kalwinistów, którzy Boga czynią przyczyną i sprawcą ludzkich grzechów: powiadając że Bóg zwykł ludzie wwodzić w tęż pokusę, w którą i sam szatan: i ow

32. Bo tego wszystkiego poganie pilnie szukają. Pilnie, hych, które się darmo przydają kupującym jaką rzecz to jest

, zbytecznie, frasowliwie, nieufając Boskiej opatrz- drogą. ności.

34. Nie troszczcież się tedy o jutrze. Albowiem, jeśli

królestwa niebieskiego szukać będziecie, te wszystkie 33. Naprzód. Przede wszystkiem, głównie, najbardziej. rzeczy będą wam przydane. U $. Łukasza powiedziano -Królestwa Bożego. Żeby z Bogiem królować. Albo 12, 29: Wzgórę się nie podnoście; to jest, nie troszczci e przez królestwo Boże rozumieć należy łaskę Bożą, któ- się zbytecznie o przyszłość. - Jutrzejszy dzień sam o się rej, jako życia dusz naszych, przedewszystkie m szukać troskać się będzie. Dosyć wam przyniesie troski do szu powinniśmy; jako się mówi Luk. 17, 21: Królestwo Boże kania tego, co w tym dniu, gdy on przyjdzie, będzie us toas jest.- Sprawiedliwości jego. To jest, Bożej. Zowie niezbędnem. Nie zabrania Chrystus wszelkich zabiegów sie zaś sprawiedliwością Bożą, którą on nam przepisał, i starania o rzeczy doczesne, lecz nagania tylko taką eds dał nam swoje prawo, według którego urządzając troskliwość, która nam przeszkadza do szukania królestmaize sprawy, zachowujemy sprawiedliwość, i jesteśmy wa Bożego, i która więcej ceni rzeczy doczesne niż wiesprawiedliwymi i świętymi. To wszystko będzie wam czne.-- Na swej nędzy. Na utrapieniu i pracy, która toprzydano Zdaje się, że wzięta przenośnia od rzeczy bła- warzyszy każdemu dojowi; jakby rzekł: Nie trapcie się

więc i nie trudźcie przed czasem.

[ocr errors]

szem samego, prawi, szatana Bóg podwodzi, aby serce złych ludzi napełniał. Jako Beza namiastek Kalwinów na to miejsce śmiał napisać, I sam Kalwin także bluźni pa wielu miejscach.

Słowa które Grecy do pacierza przydają: Bo twoje jest królestwo i t. d. nie są z Pisma ś. wzięte, ale z Li. turgii albo Mszej greckiej. Przeto łacińscy doktorowie, w języku greckim biegli, tych słów nie wspominają, iż do Pisma nie należą. 16. Gdy się pościcie

. Nie zakazujeć tu Pan jawnych postów, jakie w Pismie ś, i uchwalone, i ustawione były: gdyż i Nipiwitowie jawnemi postami ubłagali gniew Boży przeciw sobie: ale gani te, którzy albo dla próżnej chwaly poszczą, aby je ludzie chwalili, albo którzy stroją postawę poszczących, choć nie poszczą: co jest hypocrisis, i szczera obłuda. Jon. 3, 7.

20. Skarbcie w niebie. Przez te skarby nie możeć się rozumieć sama wiara: ale szczodre jałmużny, i insze uczynki dobre, które Bóg chowając, jako w księgach albo w skrzyni w niebie, wedle nich ma każdemu oddać i zapłacić. Jako z drugiej strony, kto skąpie sieje, skąpie też będzie żął, mówi Paweł ś. II Kor. 9, 6.

24. Dwiema panom służyć. Dwa panowie sąć paprzód, dwoja wiara; Bóg i Baal: Chrystus i Luter, Serwet albo Kalwin: ołtarz Boży i odszczepieńska wieczerza: stół Pański i stół czartowski: Kościoł powszechny i zbór kacerski. Potem dwa panowie są też, Bóg i świat: ciało i duch, grzech i sprawiedliwość.

26. Nie troszczcie się Nie zakazujeć Pan roboty i opatrowania żywności: ale troskania z kłopotem i frasunkiem: albo zbytniego starania, jakoby nie ufając opatrzności Bożej. CA P U T VII.

ROZDZIAŁ 7. O posądgeniu, modlitwie, miłości, ciasnej drodze do nieba, i t. d. 1. Nolite judicare, ut non judicemini. (Luc. 1. Nie sądźcie, abyście nie byli sądzeni, 6, 37. Rom. 2. 1).

2. In quo enim judicio judicaveritis, judicabi- 2. Abowiem którymbyście sądem sądzili, sąmini: et in qua mensura mensi fueritis, reme- i dzeni będziecie: y którą miarą mierzyć będzietietur vobis, (Marc. 4, 24),

cie, odmierzą wam. 3. Quid autem vides festucam in oculo fratris 3. A cóż widzisz źdźbło w oku brata twego: 'tui: et trabem in oculo tuo non vides?

a tramu w oku twoim nie widzisz? 4. Aut quomodo dicis fratri tuo: Sine, ejiciam 4. Abo iako mówisz bratu twemu: Dopuść, że festucam de oculo tuo: et ecce trabs est in o- wyymę źdźbło z oka twego: a oto tram iest w culo tuo?

oku twoim? 7. Hypocrita

, ejice primum trabem de oculo 5. Obłudniku, wyrzuc pierwey tram z oka twetuo, et tunc videbis ejicere festucam de oculo

de oculo go, a tedy przeyżrzysł abyś wyrzucił źdźbło z fratris tui.

oka brata twego. 6. Nolite dare sanctum canibus, neque mitta- 6. Nie dawaycie psóm świętego, ani mieccie tis margaritas vestras ante porcos: ne forte con- pereł waszych przed wieprze: by ich snadź nie culcent eas pedibus suis, et conversi dirumpant podeptali nogami swemi, y obróciwszy się aby VOS.

was nie rostargali. 7. Petite, et dabitur vobis: quaerite, et inve- 7. Proście, a będzie wam dano: szukaycie, a nietis: pulsate, et aperietur vobis. (Infr. 21, 22. naydziecie: kołaccie, a będzie wam oworzono. Marc. 11, 24. Luc. 11, 9. Joan. 14, 13. Jac. 1, 6).

8. Omnis enim, qui petit, accipit: et qui quae- 8. Abowiem wszelki, który prosi, bierze: a kto rit, invenit: et pulsanti aperietur.

szuka, nayduie: a kołaczącemu będzie otworzono. 9. Aut quis est ex vobis homo, quem si pe 9. Abo któryż z was iest człowiek, którego tierit filius suus panem, numquid lapidem porri- iesliby prosił syn iego o chleb, izali mu poda get ei? (Luc. 11, 11).

kamień? 10. Aut si piscem petierit, numquid serpen- 10. Abo iesliby prosił o rybę, izali mu poda tem porriget ei?

węża? 11. Si ergo vos, cum sitis mali, nostis bona 11. Jeśli wy tedy, będąc złymi umiecie datki data dare filiis vestris, quanto magis Pater ve- dobre dawać synom waszym, ia koż więcey ociec ster, qui in coelis est, dabit bona petentibus se? wasz, który jest w niebiesiech, da rzeczy dobre

tym którzy go proszą? R. 7.-1. Nie sądźcie. P. W.-Abyście nie byli sądze- tem miejscu, tłumaczyć z wyjątkami; często bowiem proni. Potępieni od Boga, sprawiedliwego sędziego.

simy i nie otrzymujemy, albo dla tego iż źle prosimy, 2. Albowiem którymbyście sądem sądzili. Jakimi wy albo że jesteśmy niegodnymi, albo że to, o co prosimy, będziecie względem bliźnich, albo ich sprawy pobłażli- jest dla nas niepożytecznem, albo iż Bóg zamierza nam wie tłumacząc i wymawiając, albo surowo sądząc i po

i dać co lepszego, niż to o co prosimy. Wszelki który tępiając, takiego sędziego i wy znajdziecie dla siebie w prosi, P. W. Bogu.-Którą miarą. Powtórzenie tego samego zdania. 9. Albo któryż z was jest. To jest, jestże kto pomię.

3. Zdżblo. Lekkie wykroczenia. Tramu. Ciężkich dzy wami? grzechów.

11. Jakoż więcej Ojciec wasz. Porównywa Ojca niebie6. Nie dawajcie psom świętego. P. W.

skiego z ziemskim Boga z człowiekiem, dobroć ze zło7. Proście, a będzie wam dano. Obietnice twierdzące, ścią, postępując w dowodzeniu od mniejszych rzeczy do które się znajdują w Pismie ś., należy często, jak i w większych.

[ocr errors]

12. Omnia ergo quaecumque vultis, ut faciant 12. Wszytko tedy cokolwiek chcecie, aby wam vobis homines, et vos facite illis. Haec est enim ludzie czynili: y wy im czyście. Boč len iest zalex, et prophetae. (Tob. 4, 16. Luc. 6, 31).

kon i prorocy. 13. Intrate per angustam portam: quia lata 13. Wchodźcie przez ciasną bramę: abowiem porta, et spatiosa via est, quae ducit ad perdi- szeroka brama, y przestronna iest droga, która tionem, et multi sunt, qui intrant per eam. wiedzie na zatracenie, a wiele ich iest, którzy (Luc. 13, 24).

przez nią wchodzą. 14. Quam angusta porta, et arcta via est, quae 14. Jakoż ciasna brama, y wąska iet droga, która ducit ad vitam: et pauci sunt, qui inveniunt eam! wiedzie dożywota: a mało ich iest, którzy ią nayduią.

15. Attendite a falsis prophetis, qui veniunt 15. Strzeżcie się piloie fałszywych proroków, ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem którzy do was przychodzą w odzieniu owczym, sunt lupi rapaces:

a we wnątrz są wilcy drapieżni: 16. a fructibus eorum cognoscetis eos. Num- 16. z owocow ich pozvacie ie. Izali zbieraią, quid colligunt de spinis uvas, aut de tribulis ficus? z ciernia jagody winne, abo z ostu figi?

17. Sic omnis arbor bona fructus bonos facit: 17. Tak wszelkie drzewo dobre, owoce dobre mala autem arbor rralos fructus facit.

rodzi: a złe drzewo, owoce złe rodzi. 18. Non potest arbor bona malos fructus facere: 18. Nie może drzewo dobre, owoców złych roneque arbor mala bonos fructus fácere: (Luc. 6, 43). dzic: ani drzewo złe, owoców dobrych rodzic:

19. omnis arbor, quae non facit fructum bonum, 19. wazelkie drzewo, które nie rodzi owocu excidetur, et in ignem mittetur. (Supr. 3, 10). dobrego, będzie wycięte, y w ogień wrzucone.

20. Igitur ex fructibus eoruin cognoscetis eos. 20. A przeto z owoców ich poznacie ie. (Infr. 12, 33).

21. Non omnis, qui dicit mihi, Domine, Domi- 21. Nie każdy, kióry mi mówi, Panie, Panie, ne, intrabit in regnum coelorum: sed qui facit vo- wnidzie do królestwa niebieskiego: ale który czyluntatem Patris mei, qui in coelis est, ipse iotra- ni wolą oyca mego, który jest w niebiesiech, ten bit in regnum coelorum. (Infr. 25, 11. Luc. 6, 46). wnidzie do królestwa niebieskiego.

22. Multi dicent mihi in illa die: Domine, Do- 22. Wiele ich rzecze mi doja onego: Panie, mine, donne in nomine tuo prophetavimus, et in Panie, izaliśmy w imię twoie nie prorokowali, y nomine tuo daemonia ejecimus et in nomine tuo w imię twe czartów nie wygaviali, y w imię twe virtutes multas fecimus? (Act. 19, 13).

wiele cudów nie czynili? 23. Et tunc confitebor illis: quia nunquam no- 23. A tedy wyznam im: žem was nigdy nievi yos: discedite a me, qui operamini iniquitatem. znał: odstąpcie odemnie, którzy nieprawość czy(Psal. 6, 9. Infr. 25, 41. Luc. 13, 27).

nicie. 24. Omnis ergo, qui audit verba mea haec, et 24. Wszelki tedy, który słucha tych słów mofacit ea, assimilabitur viro sapienti, qui aedifi- ich, y czyni ie, będzie przypodobany mężowi cavit domum suam supra petram, (Luc. 6, 48. mądremu, który zbudował dóm swóy na opoce; Rm. 2, 13. Jac. 1, 22).

25. et descendit pluvia, et venerunt flumina, 25. y spadł descz y przyszły rzéki, y wiały et flaverunt venti, et irruerunt in domum illam, wiatry, y uderzyły na on dóm, a nie upadł: bo et non cecidit: fundata enim erat super petram. ' był na opoce ugruntowany.

12. Chcecie. Rozumnie.— Boć ten jest zakon i prorocy. zajmowały miejsca, i na ogień wrzucamy; tak się stanie Tego bowiem vauczają zakon i prorocy, jest to treść i z ludźmi, którzy są bez dobrych uczynków, bo będą szystkiego, co się zawiera w prawie i prorokach. Ro- wycięci z ziemi, i wrzuceni w ogień piekielny. zuwiejmy o prawach i przestrogach odnoszących się do 21. Nie każdy, który mi mówi, Panie, Fanie. P. W. wzajemnych obowiązków pomiędzy ludźmi, albowiem 22. Dnia onego. Sławnego oczekiwanego, to jest dnia oprócz tych rzeczy znajdują się jeszcze inne odnoszące sądu. – W imię twoje. Mocą twoją Prorokowali, Przesię do czci Bożej. Przez zakon i proroków rozumie cały powiadaliśmy rzeczy przyszłe. stary testament.

23. Wyznam. Jawnie powiem. Zem was nigdy nie 13. Wchodźcie przez ciasną bramę. Przez ciasną dro

znal. Znajomością przyjaźni. Naucza więc, iż nie dosyć ge prawa i przykazań Bożych wchodźcie do królestwa do zbawienia posiadać łaski darmo dane, jakiemi są dar niebieskiego. Patrz W.

proroctwa lub czynienia cudów, lecz trzeba jeszcze mieć

dobre uczynki. 15. Fałszywych proroków. Patrz Wujka.

24. Który zbudowal dóm swój. Mówi się o tym, który 16. Z owoców. Z uczynków.

swoje postępowanie i sposób życia, który się nie zasa18. Nie może drzewo dobre owoców zlych rodzić. Przy- dza na jednej czynności, lecz na dobrem urządzeniu cawodzi Pao bardzo prawdopodobny znak, przez który lego życia, opiera na fundamencie trwałym, to jest na mogą być odróżnieni dobrzy od złycb, fałszywi prorocy zachowaniu nauki Ewanielicznej, prawej wierze i doi nauczyciele od prawdziwych, jest zaś tep: którzy tylko brych uczynkach; taki bowiem, chociaż przypadną wiaczynią uczynki dobre nie raz i dwa razy, lecz stale i try pokus, i ona gwałtowna burza ostatecznego sądu, dłago, ci są dobrymi: którzy tak samo zle czynią, ci są będzie trwał jedoak niewzruszony, gdy tymczasem budoili i icb się wystrzegać należy.

wanie tego, który słuchał wprawdzie, lecz posłyszanej 19. Wszelkie drzewo, które nie rodzi owocu dobrego. prawdy w uczynku nie okazał, ma uleguąć wielkiej Jako drzewa bezplodne wycinamy, żeby na próżno nie ruinie. Patrz Wujka.

« ÖncekiDevam »