Sayfadaki görseller
PDF
ePub

czas bractwo w imieniu całego narodu ruskiego stawać, na wybor Biskupów, wpływ mieć, i na. Synody swyeh deputatów wysyłać poczeło. (*) Dochody, stanowiły dobrowolne składki członków, drukarnia, le. gata pobożnych, prowizye qd kapitałów ,, i przychod % réalności, które bractwo ponabywało. T. Myłnię twierdził X. Hryniewiecki u P. Irzego Samuela Bang dtkie wHistoryi drukaró Tom I. pag. 387, iako bị to bractwo zwało się S. Krzyża. Pod tém nazwiskiem mogło bydz bractwo przy cerkwi S. Krzyża, którą była na przemieściu Łyczakowie, zaś bractwo o któ, rym tu mową zwało się (mieyskie Stauropigion) i miało sobie udzielony tytuł (chrestonosnoie ) krzyżonośne, $ powodu że w cerkwi podczas uro, czystości noszono przed nim Krzyż Patriarchalny, czyli raczey, że wyznaczona do tego ze strony Pa. triarchi osoba wysokiey duchowney godności wdra, żała w ścianie cerkwi wyrobiony Krzyż z uroczystym ohrzędem. Obrzęd , ten przepisany w Rytuale gre, ckim i wprawdzie w Goara Eucholo gionie greckim i łacińskim w Wenecyi 1730. in folio drukowanym na stronie 488. Krzyż podług tegoż Goara pag. 449.0znacza, że cerkiew ta spod władzy Biskupa, czyli Metropolity wyłączona, i tylko przez Patriarche, lub iego Exarchów wizytowana bydz mogła: Podo, bne bractwa były i winnych mieyscach urządzone, lecz Patriarcha Cyryli dnia 9. Xbr 1626. ustanowił, że na Rusi tylko dwie Ştauropigie w Wilnie i Lwo, wie istnieć maią. W tey epoce osiągneło społeczeń, stwo. liczne Królewskie przywileje.

() Patrz Przypisek pod liczbą 11.

- 1. Trzecia epoka bierze początek w roku 1709. a kończy się z rokiem" 1772." w którym" Królestwo Galicyi i Lodomeryi od Polski rewindykowane i do innych" dziedzicznych państw obszernego Cesarstwa Austryiackiego wcieloném zostało.

W roku 1708. przystąpiło bractwo do únii? z warunkiem, ażeby iak niegdyś przed Uniią samemu tylko Patriarsze caro. grodzkiemu; pôdobnież po unii samcy tylko Stolicy A postolskiéyí podlegać mogło. Do tey proźby przychylił się Papiež Klemens XI, przez breve swe z dnia 5.* Kwietnia 1709. wyłączył toż, z mnichami ů s.

Onufrego, oboma cerkwiami i urzędnikami bra. ekiemi, s pod ordynaryiney władzy biskupiey, a sobie i Kongregacyi de propaganda fide poddał.— Breve to umiescza - się pod liczbą 6. w 'notach dziełka tego, a o niektórych pobudkach powoduiących zgromadzenia do tego kroku, będzie niżey przy opisaniu drukarni" wzmianka. - W stanie tey uległości zostawało bractwo až do owey chwili, gdy naywyzszym rozkazem rządu "cesarskiego, wszelkie exempcye od władzy ordynariatu - zniesione zostały. Następnie gdy bractwa "duchowne w Monarchii Austryiackiey rozwiązane bydz miały; postanowił łaskawy rząd, że społeczeńsłwo, którego członki nie tak bractwo duchowne, iak raczey świeckich Seniorów i Kolatorów cerkwi rodu ruskiego we Lwowie, grecko-uniacki obrządek wyznaiących przedstawiaia ; Korporacya ta i nadal pod nazwą Instytutu Stauropigiańskiego pozostać ma.

Istnieie dotychczas ta Korporacya , liczba członków nieokryslona, ci wybieraią s pomiędzy siebie corocznic kilku urzędników, którym rząd i kieru.

[ocr errors]

pek praw i maiatkų. Istytutu, poruczaia. Dochody stanowi zysk z drukarni i sprzedaży książek ruskosłowiańskich, po naywiększey, części treści ducho, wney, z czynszów od dwóch Kamienic w mieście Lwowie, s procentu od kapitałów, w publicznym funduszu i na prywatnych, hipotekach umiesczonych; s których utrzymuie cerkiew mieyską maiąc do niey prawo prezentowania, opłaca duchowieństwo, sług cerkiewnych, nauczyciela do ięzyka rysko-słowiań. skiego, rytuałów i śpiewów, mieści oprócz tego dwunastu ubogiey młodzieży w swym domu, trudniąc się iey wyżywieniem naukami i wszelkiemi potrzebami. Okrysliwszy powyzszym sposobem: dzieie bractwa Stauropigiańskiego, przystępuie do wysczególnienia poiedyńczych drukarń, ruskich w tey kraia nie, która teraz Królestwo Galicyi stanowi.

[ocr errors][merged small]

Między rokiem 1564. i 1569. przybył Iwan Fe, dorowicz, czyli Fedorów, rodem z Moskwy, gdzie drukarnia założył, lecz dla prześladowania, które ponosił, opuścić był zinuszony, do Litwy, w czasie panowania Zygmunta Augusta ostatniego z domu Jagielonów Króla Polskiego.. Znalazł on łaskawe wsparcie u Hreho. rego Alexandrowicza Chodkiewicza Hetmana wielkiego litewskiego i Woiewody Wileńskiego Rusina, który mu w dobrach swoich dla utrzymania się z rodzina folwark

?

przeznaczył. Že w tym przeciągu czasu przeniósł się ** Iwan Fedorowicz do Litwy, dowodzi przedmowa iego

własna w wybitém we Lwowie dziele ( Apostoł) zwanym, umiesczona, w którey przytacza, że drukarnię swą w Moskwie roku od stworzenia świata 7061. (1565.) założył, i

potém to“ miasto opuścił; a zatem żadney niepodlega wątpliwości, że dopiero pozniey to iest, po roku 1564. w te strony przenieść się mógł. Niepodlega również wątpliwości, że przybycie iego przed rokiem 1569. nastąpić' musiało; albowiem w tym roku Hetman Chodkiewicz umarł, Fedorowicz zaś iak w powyższey przedmowie wýraža, od niego łaskawe wsparcie pozyskał i folwarkiem obdarzony został.(Dzieie Królestwa Polskiego krótko lat porzadkiem opisane. W Warszawie 1776. strona in.) Nieprzypadło życie wieyskie artyście do smaku, pędzony duchem pobożności iak sam w swey przedmowie oświadcza, sądził że powołanym iest oświecać naród ruski, i nieza niedbywać talentu od Boga mu danego; opuścił przeto wieyskie zacisze, pomimo mnogich trudów podróży przybył z swym synem do Lwowa, gdzie walcząc z niedostatkiem i sczupłe tylko znalazłszy wsparcie założył drukarnia.

Jedyne do tych czas znaiomé dzieło tego druka. rza we Lwowic iest, Księga (Apostoł), która dnia 25. Lutego 1570. roku zaczął, a 15. Lutego 1574. roku dokoń. czył. Jeden tylko exemplarz znayduie się we Lwowie w biblitece XX. Bazylianów u S. Onufrego in folio min: kart po iedney stronie liczbowanych 264. Tytuł tego močno używanego exemplarza zakleiony, a na odwrotney stronie w holcsztychu herb domu Chodkiewi. czów z napisem „Hrehoryi Aleksandrowicz Chodkiewicz" Na ostatniey stronie dzieła, herb miasta Lwowa i drukarza.

Niemożna przypuścić, ażeby czynny ten mąż, ża. dnych więcey książek niemiał we Lwowie po A postole drukować, i owszem iestem tego zdania, że wyszło wkrótce s pod prassy iego dzieło pod tytułem „Ewa na heliie uczitelnoie" Domniemywanie moie o. pieram na następuiạcey okoliczności: Bractwo mieyskie pozniey Stauropigion zwane, zwykło było corok w niedziele przewodnią (Nedielia antypaschi ili Tomina) obierać swych przełożonych, i po elekcyi oddaiąc no. woobranym Kustoszom tak cerkiew mieyska, iako i S. Onufrego przeglądac sprzęty i księgi cerkiewne, i spi. sywać tychże inwentarz.-Znayduią się dotychczas ryginalne podobne inwentarze z roku 1579. w fascykule 621. i 622. archiwum, s których odpisy pod liczbą 1. i 2. w notach, co się książek tyczy, umiesczam. Z tego in. wentarza widać, że u S. Onufrego znaydowało się takich Ewanhelii uczitelnych dwoie „ie dno staroie pi. sanoie, a druhoie nowoie drukowa noie" zaś przy cerkwi mieyskiey aż cztery takich exemplarzów Ewanhelii. - Gdybyśmy przypuścić chcieli, że to edycya zabładowska z roku 1568. na což by miało bractwo tego, ile wielkiego, a zatem drogiego, wszakże do Liturgii niekoniecznie potrzebnego dzieła aż pięć exemplarzy z Litwy sprowadzac?— Lecz łatwo to u. czynić mogło, maiąc księgi te na mieyscu i za pomierna cenę.

Wielkie iest do prawdy podobieństwo, że i w Zabłudowie te Ewanheliie roku 1568. Iwan Fedorowicz drukował, kto by miał sposobność porównaé holcsztych herbu Chodkiewiczów na tey ewangelii i holcsztych tegoż herbu na Apostole lwowskim r. 1573. był

« ÖncekiDevam »